چرا می‌خواهیم نسل‌های آینده به مسجد بیایند؟ زیرا همان‌گونه که رهبر شهید بیان فرمودند: «مسجد پایگاه اصلی تربیت مؤمن است.» اگر بخواهیم معارف اسلامی، سنت‌هایی همچون برگزاری مراسم‌های مذهبی و نماز جماعت، دیگر اعمال عبادی و فرهنگ انسجام میان مسلمانان در نسل‌های آینده باقی بماند، باید نسل آینده را به‌گونه‌ای تربیت کنیم که با مسجد مأنوس شود و حضور در آن را بخشی از زندگی خود بداند.
اگر نسبت به این مسئله بی‌توجه باشیم و از خود بپرسیم که مگر چه می‌شود اگر کودکان و نوجوانان به مسجد نیایند، باید به این پرسش پاسخ دهیم که در این صورت، آن‌ها به کجا خواهند رفت؟ ممکن است وقت خود را در گیم‌نت‌ها، کافه‌ها، فضای مجازی یا مراکزی بگذرانند که دیگران برای تحقق اهداف خود، برنامه‌های مختلفی برای آن‌ها طراحی کرده‌اند. در چنین شرایطی، ممکن است در آینده شوق و علاقه‌ای به مسجد و حضور در آن نداشته باشند و این بی‌رغبتی، بی‌توجهی به مراسم‌ها و سنت‌های دینی را نیز به دنبال داشته باشد.
* اگر کودکان و نوجوانان به مسجد نیایند، چه می‌شود؟
اگر می‌خواهیم نسل‌های آینده به مسجد بیایند، باید از خود بپرسیم که چه روش تربیتی‌ای را باید در پیش بگیریم و چگونه می‌توانیم علاقه به مسجد را در دل کودکان و نوجوانان ایجاد کنیم.
در سیره پیامبر اکرم(ص) نمونه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد ایشان در برخورد با کودکان، به عواطف و نیازهای آن‌ها توجه ویژه‌ای داشتند. در داستانی نقل شده است که پیامبر(ص) در مسیر مسجد با کودکان بازی می‌کردند، در حالی که وقت نماز گذشته بود. ایشان می‌فرمودند که تأخیر در نماز برایشان آسان‌تر از شکستن دل کودکان است.
در روایت دیگری آمده است که پیامبر اکرم(ص) همراه امام حسن(ع)، که در آن زمان کودکی خردسال بودند، به مسجد رفتند. پیامبر(ص) امام حسن(ع) را کنار خود نشاندند و نماز را آغاز کردند. در یکی از سجده‌ها، سجده ایشان بسیار طولانی شد. راوی می‌گوید سر از سجده برداشتم و دیدم امام حسن(ع) بر شانه پیامبر(ص) نشسته‌اند. پس از پایان نماز، حاضران از ایشان پرسیدند که آیا وحی بر ایشان نازل شده بود؛ زیرا تا آن زمان چنین سجده طولانی‌ای از ایشان ندیده بودند. پیامبر(ص) در پاسخ فرمودند که فرزندشان بر شانه ایشان نشسته بود و نمی‌خواستند او را از خود جدا کنند.
این نمونه‌ها، تصویری از رفتار پیامبر اسلام(ص) با کودکان ارائه می‌دهد؛ رفتاری که در آن، محبت، دوستی و توجه به احساسات کودکان جایگاه ویژه‌ای دارد. پیامبر(ص) تنها به نصیحت و سفارش اکتفا نمی‌کردند، بلکه با رفتار خود زمینه علاقه‌مندی کودکان را فراهم می‌ساختند. کودکان با مشاهده این رفتارها به ایشان علاقه‌مند می‌شدند و از ایشان الگو می‌گرفتند؛ زیرا کودکان بیش از آنکه صرفاً از گفته‌های ما تأثیر بپذیرند، از آنچه در رفتار ما می‌بینند، الگو می‌گیرند.
امروزه در برخی مساجد، تلاش می‌شود کودکان به‌گونه‌ای مدیریت شوند که آرام بنشینند، مزاحم نمازگزاران نشوند و هنگام دعا خواندن سر و صدا نکنند. هرچند نظم و رعایت حقوق دیگران اهمیت دارد، اگر برخورد با کودکان صرفاً به کنترل رفتار و ساکت نگه‌داشتن آن‌ها محدود شود، ممکن است به‌تدریج علاقه و رغبتشان به حضور در مسجد کاهش یابد.
این شیوه برخورد را باید با رفتار پیامبر اکرم(ص) مقایسه کرد؛ چنان‌که در روایتی آمده است، هنگامی که کودکی در مسجد گریه کرد، پیامبر(ص) نماز خود را کوتاه کردند تا مادر کودک بتواند او را آرام کند. این رفتار نشان می‌دهد که توجه به وضعیت کودکان و مادرانشان نیز در سیره پیامبر(ص) مورد توجه بوده است.
بنابراین، اگر به شیوه برخورد با کودکان و نوجوانان در مسجد بی‌توجه باشیم، باید دوباره از خود بپرسیم که آنان در نبود احساس تعلق به مسجد، وقت و علاقه خود را صرف چه مکان‌ها و فعالیت‌هایی خواهند کرد؛ گیم‌نت‌ها یا فضاهای دیگری که ممکن است به‌تدریج جای مسجد را در زندگی آنان بگیرند؟
چگونه نسل آینده را با مسجد مأنوس کنیم؟
برای آنکه بتوانیم فرهنگ حضور در مسجد را به نسل‌های آینده منتقل کنیم، لازم است روش‌های تربیتی اسلامی را با الگوگیری از سیره معصومان(ع) بیاموزیم و در عمل به کار ببندیم. ایجاد رابطه عاطفی میان کودکان و نوجوانان با مسجد، برخورد محبت‌آمیز با آنان، سپردن مسئولیت‌های متناسب با سنشان و احترام گذاشتن به شخصیت و توانایی‌هایشان می‌تواند در شکل‌گیری این پیوند مؤثر باشد.
مسجد زمانی می‌تواند در تربیت نسل آینده نقش‌آفرینی کند که کودکان و نوجوانان در آن احساس محبت، احترام و تعلق داشته باشند. امید است با شناخت و به‌کارگیری شیوه‌های درست تربیتی، بتوانیم زمینه حضور پرشور نسل‌های آینده در مساجد را فراهم کنیم و این فرهنگ ارزشمند را به آنان انتقال دهیم.
نظر شما